Kriza klimatike ka hyrë në një periudhë vendimtare, teksa komuniteti ndërkombëtar ka katër vjet në dispozicion për të reduktuar emetimet globale të gazeve serrë me 18% përpara vitit 2030, për të përmirësuar mundësitë për frenimin e ngrohjes globale. Një raport i fundit i Programit të Kombeve të Bashkuara për Mjedisin (UNEP) tregon se, pa veprime më të ashpra, temperaturat mesatare në nivel botëror mund të shkojnë drejt një rritjeje prej 2,8 gradë Celsius brenda fundit të këtij shekulli.
Pasojat e kësaj krize tashmë janë të prekshme përmes fenomeneve ekstreme të motit, përmbytjeve, valëve të të nxehtit dhe zjarreve, të cilat vijnë kryesisht si pasojë e djegies së lëndëve fosile. Shkencëtarët paralajmërojnë se tejkalimi i pragut të rritjes prej 1,5 gradë Celsius, që është pjesë e Marrëveshjes së Parisit, tanimë shihet si pothuajse i paevitueshëm. Megjithatë, një reduktim i shpejtë i emetimeve mund t’i hapë rrugën rikthimit të temperaturave nën këtë kufi deri në fund të shekullit.
Për të përmbushur këtë synim, Kombet e Bashkuara theksojnë nevojën për shkurtim të ndjeshëm të emetimeve: 18% deri në 2030, 45% deri në 2035 dhe 69% deri në 2040, në krahasim me nivelet e vitit 2025. Prioritet kryesor mbetet largimi i qëndrueshëm nga konsumi i qymyrit, naftës dhe gazit, si dhe zgjerimi i përdorimit të burimeve të energjisë diellore dhe eolike.
UNEP thekson se nëse qeveritë ndërmarrin masa urgjente dhe të vendosura, ngrohja globale mund të arrijë pikun e saj në 1,7 deri 1,8 gradë Celsius në mesin e këtij shekulli, përpara se të ulet në 1,5 gradë ose edhe më poshtë deri në vitin 2100. Megjithatë, realizimi i këtij objektivi kërkon politika gjithnjë e më të forta dhe bashkëpunim të gjerë ndërkombëtar.
Ky raport del në dritë para nisjes së konferencës ndërkombëtare për klimën, COP31, që do të mbahet më 9 nëntor në Antalia, Turqi. Edhe pse çështja e largimit nga lëndët djegëse fosile është qendrore, ajo nuk është përfshirë ndër dhjetë prioritetet kryesore të agjendës së këtij takimi. Për më tepër, përplasjet gjeopolitike dhe interesat e industrive të naftës dhe gazit vazhdojnë të frenojnë progresin drejt energjisë së pastër.
Specialistët paralajmërojnë se lobimi i kompanive të mëdha të naftës dhe gazit ndikon gjithashtu në debatin shkencor rreth klimës. Në të njëjtën kohë, qëndrimet e presidentit amerikan Donald Trump, si kundërshtimi i politikave klimaterike dhe tërheqja e SHBA-së nga Marrëveshja e Parisit, kanë nxitur shqetësime lidhur me ngadalësimin e procesit të tranzicionit energjetik.
Megjithatë, disa tregues japin shpresë. Statistikat e fundit sugjerojnë se emetimet e dioksidit të karbonit në shkallë globale janë stabilizuar vitet e fundit, ndërsa përdorimi i energjive të rinovueshme është zgjeruar ndjeshëm. Në vitin 2025, për herë të parë, prodhimi i energjisë elektrike nga burimet e rinovueshme e tejkaloi atë që sigurohet nga qymyri.
Italia gjithashtu has vështirësi për të arritur objektivat e saj në fushën e klimës. Sipas një raporti të organizatës kërkimore Ecco, progresi i Italisë drejt objektivave të 2030 ka rënë në 15%, ndërsa emetimet e gazeve serrë gjatë vitit 2025 u shtuan me 9 milionë tonë ekuivalent CO₂ krahasuar me 2024-ën. Për të përmbushur angazhimet, vendi duhet të përshpejtojë adoptimin e energjive të rinovueshme dhe të reduktojë ndjeshëm emetimet nga transporti dhe ndërtesat.
Ndërkohë, sipas të dhënave të Institutit të Lartë për Mbrojtjen dhe Kërkimin Mjedisor në Itali (ISPRA), pritet që emetimet e gazeve serrë të bien me 1,5% në vitin 2026 në raport me vitin paraardhës, ndërsa ekonomia të shënojë një rritje prej 0,8%. Ulja e emetimeve lidhet kryesisht me zvogëlimin e përdorimit të qymyrit në industri si dhe rritjen e rolit të burimeve të rinovueshme, të cilat tashmë mbulojnë mbi 42% të kërkesës për energji elektrike në vend.
Veç reduktimit të emetimeve, organizatat mjedisore kërkojnë edhe hapa për të luftuar pabarazitë sociale. “Sipas Greenpeace, emetimet e 1% të njerëzve më të pasur në Itali janë rreth 160 herë më të larta se ato të gjysmës më të varfër të popullsisë.” Bazuar në këtë, Greenpeace apelon për një sistem të ri fiskal, ku kompanitë dhe individët më të pasur, veçanërisht ata të lidhur me industrinë e lëndëve djegëse fosile, të japin një kontribut më të madh për përballjen me krizën klimatike.
Ekspertët vijojnë të theksojnë se koha për të ndërhyrë është gjithnjë e më e kufizuar. Edhe pse kapërcimi i kufirit 1,5 gradë duket i pashmangshëm, ndërhyrjet e shpejta për uljen e emetimeve mund të zbusin efektet më të rënda të ngrohjes globale dhe të mundësojnë kthimin e temperaturave në nivele më të sigurta deri në fund të këtij shekulli.
