Kompania suedeze e mbrojtjes Saab ka nënshkruar një marrëveshje me Agjencinë Shtetërore Suedeze për Prokurimin e Mbrojtjes (FMV) për prodhimin e 16 avionëve luftarakë JAS 39 Gripen E, të cilët do t’i shërbejnë Ukrainës. Vlera e kësaj kontrate arrin rreth 2.7 miliardë euro dhe përfshin gjithashtu pjesë rezervë, softuer, mbështetje logjistike dhe armatim.
Siç është raportuar, Saab ka pranuar porosinë nga shteti suedez, por ende nuk ka informacion nëse Kievi ka nënshkruar një marrëveshje të veçantë me FMV-në për marrjen e këtyre avionëve. Duke u bazuar në marrëveshjet e mëparshme, Ukraina pritet të marrë një avion të përdorur Gripen C/D për secilin nga avionët e rinj Gripen E.
Ministri i Mbrojtjes së Suedisë, Pål Jonson, ka theksuar se qëllimi afatgjatë i Ukrainës është krijimi i një force ajrore të bazuar në Gripen, me synimin për të arritur deri në 150 njësi. Ai gjithashtu përmendi se Mbretëria e Bashkuar po kontribuon në këtë iniciativë përmes financimit të pjesës së blerjes.
Jonson nënvizoi se Gripeni është përshtatur posaçërisht për kushtet e luftës në Ukrainë, duke theksuar se ka kosto të ulëta mirëmbajtjeje në krahasim me avionët amerikanë F-16. Gripeni gjithashtu është në gjendje të operojë nga rrugë të zakonshme të përdorura si pista dhe kërkon më pak mbështetje logjistike. Një ekip i trajnuar mund ta mbushë avioni me karburant dhe armë brenda 15 minutash.
Ky avion është zhvilluar për dekada me qëllim mbrojtjen ndaj kërcënimeve sovjetike dhe më pas ruse. Varianti Gripen E është projektuar për të luftuar kundër sistemeve ruse të mbrojtjes ajrore dhe avionëve luftarakë të familjes Sukhoi, duke përfshirë modelin Su-30 dhe versionet e tij më të avancuara.
Sidoqoftë, sipas Saab, dorëzimet e avionëve të rinj Gripen E do të fillojnë vetëm në vitin 2029 dhe do të përfundojnë në vitin 2030, duke lënë hapur mundësinë që ata të mos jenë në gjendje të përdoren në luftën aktuale nëse konflikti zgjat deri atëherë.
Ndërkohë, avionët e përdorur Gripen C/D, të cilët Jonson i përshkroi si “mjaft modernë” edhe pse janë deri në 20 vjet të vjetër, mund të dorëzohen në Ukrainë në gjysmën e parë të vitit 2027.
Analistët suedezë vlerësojnë se kjo marrëveshje ka një dimension të fortë politik, duke synuar të rrisë presionin mbi Rusinë dhe të dërgojë një mesazh se mbështetja perëndimore për Ukrainën do të vazhdojë në një afat të gjatë.
