Më 21 maj 1973, në burgun famëkeq të Spaçit shpërtheu një nga aktet më të fuqishme të rezistencës kundër diktaturës komuniste në Shqipëri.
Të burgosurit politikë, të rraskapitur nga puna çnjerëzore, uria, dhuna dhe poshtërimi i vazhdueshëm, u ngritën në revoltë duke sfiduar hapur regjimin komunist.
Për tri ditë me radhë, kampi i Spaçit u kthye në simbol të qëndresës dhe të etjes për liri. Të burgosurit brohorisnin kundër diktaturës, kundër ideologjisë marksiste dhe në mbështetje të demokracisë.
Sipas dëshmive të kohës, aty u artikulua për herë të parë thirrja që do të mbetej historike: “E duam Shqipërinë si gjithë Europa!”
Një nga momentet më domethënëse të revoltës ishte ngritja e flamurit kombëtar shqiptar pa yllin komunist, mbi tarracën e njërës prej godinave të burgut.
Flamuri u improvizua nga vetë të burgosurit dhe u kthye në simbol të guximit dhe shpresës për një Shqipëri të lirë.
Revolta u shtyp me forcë nga regjimi komunist, i cili përdori trupa ushtarake dhe represion brutal për të rikthyer kontrollin mbi kampin.
Pasojat ishin të rënda: shumë të burgosur u ridënuan, ndërsa katër prej organizatorëve dhe pjesëmarrësve më aktivë u dënuan me pushkatim.
Martirët e Revoltës së Spaçit janë:
Hajro Pashaj
Dervish Bejko
Pal Zefi
Skënder Daja
Sot, 53 vite më pas, Revolta e Spaçit mbetet një nga dëshmitë më të forta të sakrificës për liri dhe demokraci, një kujtesë e dhimbshme e së kaluarës dhe një thirrje që historia të mos harrohet kurrë.
