Sipas të dhënave më të fundit të Eurostat për vitin 2023, në Shqipëri regjistrohen 129 vdekje të parakohshme për çdo 100 mijë banorë, të shkaktuara nga ekspozimi ndaj grimcave të imëta të ndotjes së ajrit PM2.5. Ky tregues e pozicionon vendin në vendin e katërt në Europë sa i përket ndikimit shëndetësor nga ndotja e ajrit, menjëherë pas Maqedonisë së Veriut, Bosnjë-Hercegovinës dhe Serbisë.
Krahasuar me mesataren e Bashkimit Europian, që është 41 vdekje të parakohshme për çdo 100 mijë banorë, niveli i Shqipërisë është trefish më i lartë.
Grimcat PM2.5 përbëjnë një ndër faktorët më të rrezikshëm të ndotjes së ajrit, pasi përmasat e tyre mikroskopike u mundësojnë të depërtojnë thellë në mushkëri. Kjo lidhje njihet për ndikimin në rritjen e rrezikut për vdekje të parakohshme, sëmundje të zemrës dhe probleme të aparatit respirator.
Burimet kryesore të këtyre ndotësve përfshijnë ngrohjen e shtëpive, transportin, aktivitetet industriale, përdorimin e karburanteve me cilësi të ulët dhe djegien e mbetjeve.
Të dhënat vënë në dukje se Ballkani mbetet ndër rajonet me nivelin më të lartë të ndotjes së ajrit në Europë, ndërsa vendet nordike shfaqin vlerat më të ulëta. Edhe pse në shumë shtete të Bashkimit Europian janë arritur përmirësime, dallimet mes rajoneve janë ende të theksuara, duke e bërë cilësinë e ajrit një sfidë të madhe për shëndetin publik, përfshirë edhe Shqipërinë.
