Autoritetet hetimore në Zvicër po presin një vendim kyç të Gjykatës Federale lidhur me përdorimin si prova të bisedave të përgjuara nga aplikacioni i koduar “Sky ECC”, i njohur si një platformë komunikimi e përdorur gjerësisht nga grupet kriminale.
Sipas një investigimi të publikuar nga gazetarët Fabian Baumgartner dhe Tobias Marti në gazetën zvicerane Neue Zürcher Zeitung, depërtimi në sistemin e Sky ECC në vitin 2021 u dha hetuesve europianë qasje të paprecedentë në aktivitetet e krimit të organizuar.
Për muaj të tërë, autoritetet ndoqën në kohë reale komunikimet e personave të dyshuar për trafik droge, armësh dhe pastrim parash.
Një nga rastet kryesore lidhet me një agjenci udhëtimesh në Lucernë, e cila sipas hetimeve dyshohet se shërbente si qendër financiare për një rrjet kriminal shqiptar me lidhje në Kosovë dhe Shqipëri.
Sipas dokumenteve gjyqësore të cituara nga NZZ, përmes këtij rrjeti dyshohet se janë transferuar mbi 7 milionë franga zvicerane nga aktivitetet e trafikut të kokainës. Paratë transportoheshin nga korrierë ose përmes sistemit informal “hawala”. Hetuesit identifikuan mbi 750 vizita të personave të dyshuar në zyrat e agjencisë dhe arrestuan më shumë se 40 persona në kantone të ndryshme.
Një tjetër çështje e rëndësishme u gjykua në Bülach, ku një 29-vjeçar zviceran, me profesion montues sistemesh ngrohjeje, u dënua me 10 vjet burg për trafik kokaine, heroine, ekstazi dhe armësh.
Sipas prokurorisë, komunikimet në Sky ECC përmbanin fotografi të kokainës, negociata për çmimet dhe plane për grabitje bizhuterish. Në një rast tjetër, i pandehuri dhe një bashkëpunëtor vodhën armë automatike, silenciatorë dhe municione nga një objekt në Grenchen, të cilat më pas tentuan t’i shisnin përmes aplikacionit të koduar.
Në Bazel, një shtetas kolumbian u dënua në vitin 2023 me mbi 10 vjet burg për trafik droge. Prokuroria e konsideronte atë drejtues të një rrjeti të quajtur “Medusa”, i dyshuar për organizimin e transporteve ndërkombëtare të tonëve kokainë drejt Europës.
Hetuesit zbuluan në komunikimet e Sky ECC diskutime për transporte droge të fshehura në ngarkesa me ananas, banane dhe avokado nga Amerika Latine. Në një rast përmendej edhe pagesa e zyrtarëve aeroportualë për të lehtësuar kalimin e drogës në Europë.
Artikulli i plotë
A mund të përdorin hetuesit bisedat e përgjuara nga “WhatsApp-i i kriminelëve”? Kjo është pyetja që pritet të marrë përgjigje nga Gjykata Federale e Zvicrës. Për hetuesit, të dhënat e Sky ECC ishin një burim i jashtëzakonshëm informacioni. Në vitin 2021, autoritetet nga disa vende arritën të depërtojnë në aplikacionin e koduar Sky ECC, i përdorur gjerësisht nga kriminelë të rëndë. Për muaj të tërë, autoritetet ndoqën pothuajse në kohë reale mënyrën se si vepronin grupet kriminale.
Kriminelët ndiheshin aq të sigurt, saqë dërgonin edhe selfie nga shtëpitë e tyre ose pranë ngarkesave me kokainë. Në biseda flisnin hapur për aktivitetet kriminale. Nga ky operacion përfituan edhe autoritetet zvicerane, të cilat falë të dhënave të Sky ECC realizuan goditjen më të madhe kundër krimit të organizuar në vitet e fundit.
Por më pas erdhi vendimi i Gjykatës së Lartë të Cyrihut. Në gusht 2025, Dhoma e Dytë Penale vendosi se mesazhet e përgjuara nga Sky ECC nuk mund të përdoren fare si prova. Ajo që avokatët mbrojtës e konsideruan fitore të shtetit ligjor, për hetuesit ishte një katastrofë. Nëse vendimi konfirmohet edhe nga Gjykata Federale, dhjetëra hetime të mëdha mund të shemben. Zvicra do të bëhej vendi i parë në Evropë ku autoritetet nuk do të lejoheshin të përdornin këto komunikime.
Bëhet fjalë për biseda ku diskutohen tonelata kokainë, pilula ekstazi, sasi të mëdha parash, rrjete logjistike të sofistikuara dhe luks i shfaqur hapur nga kriminelë të rëndë. Rëndësia e këtij aplikacioni shihet qartë në tre raste konkrete.
Rasti 1: Agjencia e udhëtimeve në Luzern
Dukej si mbulesa perfekte: një agjenci udhëtimesh në një rrugë të frekuentuar të Luzernit, me degë në Bazel dhe sportel check-in në aeroport. Kompania ishte e specializuar për udhëtime drejt Ballkanit dhe klientët rezervonin fluturime e hotele aty.
Por operatori kosovar i biznesit drejtonte edhe një aktivitet tjetër – të paligjshëm dhe shumë fitimprurës. Sipas hetimeve, agjencia shërbente si qendër financiare për një rrjet kriminal shqiptar. Në ambientet e saj grumbulloheshin para nga trafiku i kokainës, të cilat silleshin nga korrierë nga e gjithë Zvicra. Nga Luzerni, paratë transferoheshin drejt Shqipërisë dhe Kosovës.
Sipas një vendimi të Gjykatës Penale Federale të vitit të kaluar, brenda më pak se një viti janë transferuar mbi shtatë milionë franga zvicerane. Paratë transportoheshin përmes korrierëve ose me sistemin “hawala”, një mekanizëm informal islamik transferimi që lë shumë pak gjurmë.
Për një kohë të gjatë, sistemi funksionoi pa probleme. Rrjeti kishte qeliza të shpërndara në të gjithë Zvicrën dhe organizatorët e trafikut të kokainës ndiheshin të paprekshëm. Në një bisedë të përgjuar në janar 2023, drejtuesi i dyshuar i organizatës në Zvicër deklaronte:
“Ne nuk mund të arrestohemi kurrë nga policia, sepse nuk kemi gjurmë. Të gjithë janë njerëzit tanë.”
Në atë kohë, hetuesit tashmë ishin në gjurmët e tyre. Në shtator 2024, policia arrestoi drejtuesin e dyshuar të rrjetit në Zvicër dhe pesë persona të tjerë, mes tyre pronarin e agjencisë së udhëtimeve dhe djemtë e tij. Sipas raportimeve të CH Media, autoritetet identifikuan edhe organizatorë kyç jashtë vendit.
Një pjesë vendimtare e hetimit u bazua te komunikimet në Sky ECC. Përmes këtij aplikacioni komunikonin anëtarët e rrjetit kriminal. Hetimi nisi nga policia e Luzernit dhe më pas kaloi në duart e Prokurorisë Federale. Për gati një vit, hetuesit mbajtën nën vëzhgim agjencinë e udhëtimeve. Ata regjistruan mbi 750 vizita nga persona të dyshuar si korrierë droge. Më shumë se 40 prej tyre u arrestuan në kantone të ndryshme.
Hetuesit identifikuan edhe një person që mblidhte para nga trafiku i drogës dhe i dorëzonte në agjenci. Sipas Gjykatës Penale Federale, bisedat e koduara tregonin se ai vepronte sipas urdhrave të drejtpërdrejta të një drejtuesi të organizatës.
Korrieri pretendoi më vonë se kishte transportuar para pa ditur origjinën e tyre kriminale. Për hetuesit, megjithatë, gjithçka përputhej: ai ishte pjesë e një organizate të izoluar, me lidhje ndërkombëtare, hierarki të qartë dhe ndarje rolesh. Hetimi i Prokurorisë Federale vazhdon ende dhe për të gjithë të dyshuarit vlen prezumimi i pafajësisë deri në një vendim përfundimtar.
Rasti 2: Montuesi i sistemeve të ngrohjes dhe kriminelët profesionistë
Ai është 29 vjeç, montues sistemesh ngrohjeje dhe një kriminel i përfshirë në trafik të madh kokaine, heroine dhe armësh. Përmes Sky ECC ai komunikonte hapur me figura të botës së krimit, duke besuar se askush nuk mund t’i lexonte mesazhet.
Rasti, i shqyrtuar vjeshtën e kaluar në Gjykatën e Qarkut në Bülach, mbështetet kryesisht në bisedat e përgjuara. Në telefonin e pajisur me Sky ECC, i riu dërgonte fotografi të blloqeve të kokainës nga automjeti i tij dhe fotografi të shumave të mëdha të parave nga banesa. Ai diskutonte objektivat e ardhshme kriminale dhe negocionte çmimet e dërgesave të drogës.
Sipas bisedave në Sky ECC, marrëveshjet zhvilloheshin kështu:
12 janar 2020
Në një dyqan orësh, ai bleu tre kilogramë kokainë nga dy furnitorë. Për këtë pagoi paraprakisht 64 mijë franga zvicerane. Po atë ditë, u ofroi trafikantëve 3.1 kilogramë heroinë.
11 shkurt 2020
Në orën 11:51 bleu një kilogram kokainë në Geroldswil me vulën “Esso”. Po atë ditë i shkroi një partneri në Sky ECC se e kishte shitur drogën për 44 mijë franga.
23 mars 2020
Ai i ofroi një partneri bisede 100 mijë pilula ekstazi.
Në total, sipas akuzës, 29-vjeçari trafikoi deri në 37 kilogramë kokainë, disa kilogramë heroinë dhe 100 mijë pilula ekstazi.
Bisedat zbuluan edhe plane për grabitje bizhuterish. Ai i dërgonte bashkëpunëtorit fotografi të objektivave dhe orare të detajuara. Planet nuk u realizuan dhe nuk dihet pse.
Në shtator 2020, së bashku me një bashkëpunëtor, ai hyri në një ndërtesë në Grenchen dhe vodhi 50 armë automatike pjesërisht të çmontuara, silenciatorë, karikatorë dhe municion. Dy udhëtime iu deshën për të transportuar armët në banesën e tij. Të nesërmen, sipas hetimeve, ai i ofroi armët për shitje përmes Sky ECC.
Më vonë autoritetet e arrestuan. Ai kaloi dy vjet në paraburgim. Në tetor 2025, Gjykata e Bülach e dënoi me dhjetë vjet burg. Avokati i tij deklaroi menjëherë se do ta apelonte vendimin. Edhe në këtë rast, çështja kryesore mbetet nëse bisedat mund të përdoren ligjërisht si prova.
Rasti 3: Bosi i drogës nga Bazeli
Rasti i parë i madh në Zvicër ku të dhënat e Sky ECC luajtën rol kyç u gjykua në Bazel në vitin 2023. Gjykata Penale dënoi një shtetas kolumbian 50-vjeçar me 10 vjet e 9 muaj burg dhe me dëbim nga Zvicra për 12 vjet. Sipas gjykatës, ai kishte qenë figurë e rëndësishme në trafikun rajonal të kokainës dhe kishte trafikuar sasi të mëdha droge.
Prokuroria kishte një vlerësim edhe më të rëndë: sipas saj, kolumbiani ishte një nga bosët më të fuqishëm të drogës në Zvicër dhe drejtonte nga Bazeli një kartel të quajtur “Medusa”, me aktivitet ndërkombëtar në trafikun e kokainës. Vetëm mes janarit dhe gushtit 2020, ai dyshohej se kishte marrë pjesë në organizimin e transporteve ndërkombëtare të rreth nëntë tonëve kokainë.
Gjurmët dolën gjatë kontrollit të banesës së tij në Bazel, ku hetuesit gjetën një telefon me Sky ECC. Metodat e përdorura nga rrjeti dukeshin si skenar filmi. Në një rast, organizohej një kamion për transportimin e 500 kilogramëve kokainë. Një kompani nga Kosta Rika siguronte ngarkesa me ananas, banane, banane gatimi dhe avokado për të fshehur drogën.
Në raste të tjera, kimikate të fshehura në dru zjarri dhe qymyr transportoheshin për përpunimin e mëtejshëm të kokainës në destinacion. Në një bisedë tjetër, një person që dyshohej të ishte kolumbiani diskutonte me një partner për transportin e një ton kokainë nga Bogotá drejt Evropës me Lufthansa. Partneri i shkruante se kishte lëvizur tashmë 400 kilogramë kokainë, por për këtë kishte paguar “shefin në aeroportin e Frankfurtit” me gra dhe 100 deri në 200 mijë euro për një javë.
Megjithatë, në fund gjykata nuk ia atribuoi kolumbianit bisedat e Sky ECC, sepse prokuroria nuk arriti të provonte mjaftueshëm se ai ishte autor i tyre. Gjykata nuk përjashtoi mundësinë që telefoni dhe aplikacioni të përdoreshin nga disa persona.
Për këtë arsye, Gjykata Penale e Bazelit u mbështet në telefona të tjerë të sekuestruar dhe në dëshmi që e implikonin të pandehurin. Kjo bëri që të provoheshin vetëm aktivitete kriminale në shkallë më të vogël. Kur çështja kaloi në Gjykatën e Apelit në tetor 2025, edhe instanca e dytë refuzoi përdorimin e bisedave për arsye procedurale.
A janë të përdorshme apo jo?
Kjo është pyetja që ndan hetuesit dhe avokatët mbrojtës. Në njërën anë janë juristët që argumentojnë se përdorimi i të dhënave shkel parimet themelore të shtetit ligjor. Avokatja Angela Agostino-Passerini deklaroi për NZZ:
“Kur të drejtat e individëve shkelen sistematikisht ose cenohet një parim themelor i shtetit ligjor, qëllimi nuk mund të justifikojë mjetet.”
Në anën tjetër qëndrojnë prokurorët. Fiona Strebel, sekretare e përgjithshme e Konferencës Zvicerane të Prokurorëve, deklaroi:
“Ne jemi të bindur se të dhënat e Sky ECC janë mbledhur në mënyrë të ligjshme dhe se asgjë nuk pengon përdorimin e tyre në Zvicër.”
Sipas saj, gjykata në vende të tjera evropiane me standarde të ngjashme juridike i kanë pranuar tashmë këto të dhëna si prova të vlefshme. Ajo thekson se bashkëpunimi ndërkombëtar dhe lufta kundër krimit të organizuar ndërkufitar kërkojnë përdorimin e këtyre të dhënave.
Qartësia përfundimtare pritet vetëm nga Gjykata Federale. Vendimi i saj mund të përcaktojë jo vetëm fatin e dhjetëra proceseve penale në Zvicër, por edhe mënyrën se si Evropa do të luftojë krimin e organizuar në epokën e komunikimeve të koduara.
