Parlamenti i Lituanisë ka miratuar fazën fillestare të procesit për të ndryshuar Kushtetutën dhe për të hequr ndalimin ekzistues mbi dislokimin e armëve të shkatërrimit në masë, përfshirë edhe ato bërthamore, në territorin lituanez.
Më 22 shtator, Kuvendi lituanez, Seimas, votoi për këtë nismë me 99 deputetë pro, 13 kundër dhe pesë abstenime. Draft-amendamenti do të dërgohet tani në komisionet parlamentare për shqyrtim të mëtejshëm.
Kjo nismë përqendrohet tek ndryshimi i nenit 137 të Kushtetutës, i cili aktualisht ndalon dislokimin e armëve të shkatërrimit në masë dhe të bazave ushtarake të huaja në territorin e Lituanisë.
Nevojiten edhe dy votime të tjera
Votimi i së martës nuk ka efekt të menjëhershëm në Kushtetutë dhe nuk nënkupton vendosjen e armëve bërthamore në Lituani.
Miratimi final kërkon edhe dy raunde të tjera votimi, të ndara mes tyre nga të paktën tre muaj. Sipas Kushtetutës, në secilën prej këtyre votimeve duhen të paktën dy të tretat e të gjithë deputetëve të Seimas, që përbëjnë 94 nga 141 anëtarët.
Votimi i radhës pritet të zhvillohet më 6 tetor, ndërsa ai përfundimtar është planifikuar për 12 janar 2027.
Nisma ka marrë mbështetje nga udhëheqësit e parlamentit, ndërsa mbështetësit theksojnë se heqja e ndalimit kushtetues do t’i jepte Lituanisë mundësi më të gjera për të kontribuar në kapacitetet parandaluese bërthamore të NATO-s. Ata që kundërshtojnë kanë shprehur shqetësim për shpejtësinë e procesit dhe pasojat potenciale të këtij ndryshimi.
Diskutimi mbi armët bërthamore dhe NATO-n
Gjatë vitit 2026, debati në Lituani rreth kësaj çështjeje është bërë më i ndezur, në kohën kur vendet e krahut lindor të NATO-s janë fokusuar gjithnjë e më shumë tek aftësitë parandaluese dhe siguria përballë Rusisë.
Sipas raporteve të mëhershme, është marrë në konsideratë zgjerimi i pranisë së armëve bërthamore amerikane në disa shtete të NATO-s në Evropën Lindore. Lituania ka konfirmuar se kjo temë është trajtuar në diskutime, dhe ndryshimi kushtetues do të eliminonte pengesën ligjore aktuale për një dislokim të tillë në të ardhmen.
Reagimi i Moskës ndaj këtyre zhvillimeve ka qenë i ashpër. Në shtator, zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, paralajmëroi se Lituania mund të bëhet objektiv i arsenalit bërthamor rus nëse armë të tilla vendosen në territorin e saj.
Ndërkohë, amendamenti i propozuar nuk do të nënkuptojë automatikisht futjen e armëve bërthamore në Lituani. Ndryshimi do të heqë vetëm ndalimin aktual kushtetues dhe do të hapë rrugën për diskutime të mëtejshme në kuadër të NATO-s.
