Zinxhiri global i energjisë duket se po përballet me një kërcënim të ri pas zhvillimeve në Ngushticën e Hormuzit pasi Irani thuhet se u ka kërkuar Huthive të Jemenit të jenë të gatshëm të mbyllin korridorin e transportit detar të naftës në Detin e Kuq në rast se Shtetet e Bashkuara sulmojnë infrastrukturën energjetike iraniane.
Sipas aleatëve të ngushtë të Iranit ideja është diskutuar brenda udhëheqjes së Republikës Islamike dhe mesazhi tashmë u është përcjellë Huthive.
Sipas raportimeve të huaja, Huthive u informuan së fundmi për kërkesën e Teheranit, e cila nuk ishte raportuar deri më tani. Megjithatë, ata nuk dhanë detaje të mëtejshme se si u përcoll mesazhi, as nuk sqaruan nëse kjo ndodhi pas kërcënimit të Donald Trump të martën për të sulmuar infrastrukturën energjetike të Iranit.
Huthitë vendosin dronë pranë Bab el-Madeb
Një grup pranë Houthi-ve tha se grupi ka përfunduar përgatitjet për sulme ndaj anijeve, duke vendosur raketa dhe dronë pranë Ngushticës Bab el-Mandab porta hyrëse për në Detin e Kuq në malësitë e Jemenit me pamje nga Hodeida dhe Gjiri i Adenit, dhe tani është duke pritur urdhra për të nisur operacionet.
Çdo kërcënim ndaj Detit të Kuq dhe Ngushticës Bab el-Mandab rrezikon të përkeqësojë në mënyrë dramatike krizën globale të energjisë të shkaktuar nga mbyllja e Ngushticës së Hormuzit nga Irani, duke nënvizuar rreziqet shpërthyese të një raundi të ri konflikti ushtarak.
Me Ngushticën e Hormuzit tashmë të mbyllur, sulmet e mundshme të Houthi-ve ndaj anijeve ose porteve në Detin e Kuq do të shkaktonin një ndërprerje të njëkohshme të të dy rrugëve kryesore të eksportit të naftës në Lindjen e Mesme, duke hapur një front të ri si në krizën e energjisë ashtu edhe në konfliktin më të gjerë të Iranit me Shtetet e Bashkuara.
Delegacioni i Gardës është në Jemen
I njëjti grup shtoi se përfaqësuesit e Korpusit të Gardës Revolucionare Islamike të Iranit, të cilët janë tashmë në Jemen, do të mbikëqyrin vendimin se kur do të mbyllet Ngushtica Bab el-Mandab. Në një shenjë të përshkallëzimit të tensioneve në rajon, Huthit qëlluan raketa drejt Arabisë Saudite, duke akuzuar mbretërinë për bombardimin e një aeroporti nën kontrollin e tyre të hënën.
Ky veprim theu një armëpushim katërvjeçar në konfliktin midis Riadit dhe grupit. Torbjorn Soltvedt, analisti kryesor i Lindjes së Mesme në firmën e analizës së riskut Verisk Maplecroft, tha se ringjallja e tensionit midis Huthit dhe Arabisë Saudite vjen në një kohë veçanërisht të keqe.
“Nëse luftimet intensifikohen dhe përhapen në infrastrukturën e eksportit dhe transportin detar në Detin e Kuq, e vetmja rrugë alternative kryesore për eksportet e naftës nga rajoni do të kërcënohet”, tha Soltvedt.
Mësohet se mbretëria po i merrte shumë seriozisht kërcënimet nga Irani dhe Huthit, duke shtuar se Arabia Saudite ishte në dijeni se grupi jemenas tani po koordinohej ngushtë me Iranin në rajonin e Detit të Kuq.
Konflikti filloi më 28 shkurt, kur Izraeli dhe Shtetet e Bashkuara sulmuan Iranin, duke e shtyrë Teheranin të mbyllte Ngushticën e Hormuzit, përmes së cilës kalonte rreth një e pesta e furnizimeve me energji në botë para luftës. Tensionet u përshkallëzuan më tej pas rënies së një armëpushimi të brishtë të qershorit midis Teheranit dhe Uashingtonit, duke ringjallur frikën e një lufte në shkallë të plotë.
“Mbyllja e Detit të Kuq nuk do të jetë e vështirë”
Që atëherë, një sasi e konsiderueshme e naftës së Gjirit është devijuar në Detin e Kuq nëpërmjet një tubacioni saudit, me rrugën ujore që tani transporton rreth 7% të furnizimeve botërore me energji. Kur Huthitët sulmuan anijet tregtare gjatë luftës në Gaza, kompanitë e mëdha të transportit detar u detyruan të ridrejtonin ngarkesat e tyre nëpërmjet rrugës shumë më të gjatë dhe më të shtrenjtë përreth Afrikës.
Duke pasur parasysh se vetë Arabia Saudite ka devijuar 70% të eksporteve të saj të energjisë nëpërmjet portit Yanbu të Detit të Kuq, çdo sulm i drejtpërdrejtë atje do të shkaktonte një problem të madh për tregjet e naftës. Një nga burimet rajonale tha se udhëheqja e Iranit po kërkon të ushtrojë presion mbi Shtetet e Bashkuara duke rritur koston e mundshme për ekonominë globale.
Kërcënimi për transportin detar në Detin e Kuq dhe rrjedhën e eksporteve saudite është, sipas burimit, pjesë e mentalitetit iranian. Mbyllja e ngushticave nuk do të jetë e vështirë, duke vënë në dukje se kushdo që ka armë mund të prishë transportin detar dhe nuk ka nevojë për raketa të sofistikuara për ta bërë këtë.
Irani i konsideron Huthitët pjesë të Boshtit të Rezistencës rajonale, një aleancë që përfshin edhe Hezbollahun e Libanit dhe milicitë shiite në Irak, të cilat janë tashmë të përfshira në konfliktin rajonal midis Teheranit dhe Uashingtonit. Megjithatë, rebelët Huthi nuk kanë hyrë ende zyrtarisht në luftë. Shtetet e Bashkuara thonë se Irani u siguron Huthitëve armë, fonde dhe trajnime, duke përfshirë mbështetjen e kanalizuar përmes Hezbollahut. Teherani i mohon akuzat.
Çmimet e naftës rriten me më shumë se 1%
Çmimet e naftës u rritën me më shumë se 1%, ndërsa shqetësimet në lidhje me furnizimet me energji u intensifikuan pas përshkallëzimit të sulmeve amerikane dhe raporteve se Irani u kishte thënë Huthëve të ishin gati të mbyllnin Detin e Kuq.
Kontratat e ardhshme të naftës së papërpunuar Brent u rritën me 93 cent, ose 1.09%, në 85.88 dollarë për fuçi deri në orën 13:20 GMT, ndërsa nafta e papërpunuar amerikane ëest Texas Intermediate (ëTI) u rrit me 89 cent, ose 1.12%, në 80.49 dollarë për fuçi.
“Çrregullimet e njëkohshme që prekin Hormuzin dhe Bab el-Mandabin do të rrisnin ndjeshëm presionin mbi zinxhirin e furnizimit, do të kufizonin disponueshmërinë e cisternave dhe do të rrisnin primet e sigurimit”, shpjegoi ëael Makarem, kreu i strategjisë së tregjeve financiare në Exness.
