Presidenti amerikan, Donald Trump, ka ringjallur pretendimin e tij të fillimit të këtij viti se Groenlanda, një territor gjysmë-autonom i Danimarkës në Arktik, “duhet të kontrollohet nga Shtetet e Bashkuara”, duke duket se po anashkalon muajin e kaluar të diplomacisë që synonte ta bindte atë të hiqte dorë nga kjo kërkesë.
Trump bëri këto komente menjëherë pas mbërritjes në Ankara për samitin dy-ditor të NATO-s.
“Grenlanda nuk e ndihmon Danimarkën,” i tha ai gazetarit. “Danimarka nuk investon realisht për ta mbështetur Groenlandën, por ajo është e rëndësishme për Shtetet e Bashkuara dhe është e rrethuar nga anijet e Kinës dhe ato ruse.”
Më tej, Trump pranoi se planet e tij të mëparshme për Groenlandën nga janari, ku ai nuk e kishte përjashtuar mundësinë e përdorimit të forcës ushtarake për të marrë kontrollin e territorit, kishin “dëmtuar” marrëdhëniet me aleatët e NATO-s.
Gjatë një diskutimi në Forumin e Industrisë së Mbrojtjes të NATO-s, partnerët nga Kanadaja dhe Evropa kanë premtuar investime rreth 50 miliardë euro në mbrojtje, nën programin “NATO 3.0”. Plani i tyre ishte që samiti i këtij viti të kalonte pa drama, me theks në faktin se aleanca po investon sasi rekord për sigurinë e saj kolektive.
Pak minuta pas mbërritjes në Ankara, Trump i kishte shuar shpresat e kolegëve të tij liderë. Ai kritikoi përsëri aleatët për mosbashkimin në luftën në Iran, duke shprehur se ishte “shumë i zhgënjyer me NATO-n” dhe duke ripërsëritur pretendimin se Europa dhe Kanadaja e kishin “braktisur” SHBA-në gjatë veprimeve ushtarake të muajit të kaluar përballë Iranit, së bashku me Izraelin.
“Them se është në rregull, por do të mendonit se ata do të ishin shumë të gatshëm të bënin diçka për të na ndihmuar, dhe në të vërtetë nuk ishin,” iu drejtua Trump gazetarëve.
“Sinqerisht, nëse nuk do të mbahej në Turqi, ku miku im është një udhëheqës shumë i fortë, një person shumë i fortë, është e mundur që unë të mos kisha marrë pjesë,” sqaroi ai për organizatorin, Presidentin turk, Rexhep Tajip Erdogan. “Ndjeva se duhej të merrja pjesë për shkak të faktit se, e dini, e di që ai ka dhënë maksimumin.”
Erdogan e priti Trumpin në Pallatin Presidencial në Beştepe me nderime ushtarake, përfshirë të shtëna topash, një bandë ushtarake dhe një roje nderi.
“Ju jeni një udhëheqës i respektuar në të gjithë botën,” i tha Trump Erdoganit, duke shtuar se e konsideron atë një “mik të shkëlqyer”.
“Dua vetëm të them se kam shumë respekt për presidentin dhe mendoj se është vërtet në dobi të të dy vendeve… është një nder të jem me ju dhe do të kemi shumë takime të mira.”
Megjithatë, Erdogani mund të ketë në mendje më shumë se thjesht miqësi, pasi Trump përmendi gjithashtu se po shqyrtonte ripranimin e Turqisë në programin amerikan të avionëve luftarakë F35.
“Ky është një vendim që do ta marrim… është një aeroplan i shkëlqyer, avioni më i mirë deri tani, dhe sigurisht që është diçka që do ta shqyrtojmë,” tha Trump.
Qasja e Turqisë në këtë program u pezullua në vitin 2019 për shkak të një urdhri të Kongresit, pasi Ankaraja bleu sistemin e mbrojtjes ajrore S-400 të prodhuar në Rusi. Ligjvënës dhe funksionarë të sigurisë në SHBA shprehën shqetësime mbi sigurinë, duke theksuar se S-400 mund të paraqesë një kërcënim për sistemet e prodhuara në SHBA.
