Përpjekjet e Serbisë për t’u avancuar në procesin e anëtarësimit në Bashkimin Evropian janë goditur sërish, pasi ambasadorët e vendeve anëtare të BE-së dështuan të arrijnë unanimitetin e nevojshëm për të hapur një kapitull të ri negociues.
Sipas burimeve diplomatike evropiane, tetë nga 27 shtetet anëtare shprehën kundërshtimin e tyre ndaj hapjes së Klasterit 3, i cili është përqendruar në rritjen e konkurrueshmërisë dhe përfshirjen gjithëpërfshirëse. Votuan kundër këtij hapi Holanda, Suedia, Finlanda, Belgjika, Estonia, Lituania, Bullgaria dhe Kroacia.
Danimarka, Luksemburgu dhe Letonia nuk e kundërshtuan plotësisht procesin, por kërkuan përmirësime të tjera në progresin e Serbisë. Në anën tjetër, disa vende si Franca vazhdojnë ta mbështesin integrimin e Beogradit në Bashkimin Evropian.
Presidenti francez, Emmanuel Macron, ka theksuar se Bashkimi Evropian ka nevojë për një “Serbi të fortë dhe demokratike”.
Shqetësimet e shteteve anëtare
Sipas informacioneve të marra nga diplomatët, kundërshtimet kryesore lidhen me problemet e vazhdueshme të Serbisë në aspekte të sundimit të ligjit, reformës në drejtësi dhe mosharmonizimin me sanksionet e Bashkimit Evropian ndaj Rusisë, si pasojë e pushtimit të Ukrainës.
Megjithatë, Komisioni Evropian ka ngritur vlerësim për progresin e Beogradit në disa aspekte, duke përfshirë ndryshimet në legjislacionin e drejtësisë, lirinë e medias, reformën zgjedhore dhe bashkëpunimin me BE-në në politikën e jashtme dhe të sigurisë.
Po ashtu, Komisioni thekson se Serbia ka ndihmuar në parandalimin e shmangies së sanksioneve ndaj Rusisë, ka ofruar mbështetje për Ukrainën dhe ka forcuar kontaktet politike me Kievin, megjithatë, ende nuk është bashkuar zyrtarisht me sistemin e sanksioneve të BE-së kundër Moskës.
Reformat e kërkuara nga Parlamenti Evropian
Në të njëjtën ditë, Parlamenti Evropian miratoi me shumicë të konsiderueshme raportin për zgjerimin e vitit 2025, me 468 vota pro, 116 kundër dhe 79 abstenime.
Ky raport kërkon që Serbia të përshpejtojë reformat në sistemin zgjedhor, të forcojë pavarësinë e gjyqësorit dhe të luftojë korrupsionin, duke konsideruar se Klasteri 3 është teknikisht i gatshëm për t’u hapur.
Raportuesi i Parlamentit Evropian për Serbinë, Tonino Picula, shprehu shqetësimin se situata në vend ka përkeqësuar gjatë viteve të fundit dhe se ritmi i reformave ka pësuar një ngadalësim të konsiderueshëm.
“Ndërsa Mali i Zi dhe Shqipëria po përparojnë në negociatat e anëtarësimit, reformat në Serbi në fushat kyçe, veçanërisht në sundimin e ligjit dhe standardet demokratike, kanë ngecur,” tha ai.
Ndërkohë, presidenti serb Aleksandar Vuçiç theksoi se vendi mbetet i angazhuar për integrimin evropian dhe se autoritetet do t’i shqyrtojnë të gjitha kërkesat dhe rekomandimet e Bashkimit Evropian për të vazhduar procesin e anëtarësimit.
