Shkodra është një nga qytetet me pasurinë më të madhe historike dhe arkitekturore në Shqipëri, por shumë prej ndërtesave që dëshmojnë këtë histori po zhduken pak nga pak. Godina të shpallura monumente kulture janë lënë në mëshirë të kohës, ndërsa mungesa e mirëmbajtjes dhe ndërhyrjeve konkrete po i çon drejt rrënimit.
Çatitë e amortizuara, muret e dëmtuara, fasadat që bien dhe elementët e drurit të degraduar nuk janë më pamje të rralla. Ato janë shenja të një problemi që prej vitesh kërkon zgjidhje, por që ende nuk ka marrë vëmendjen e duhur institucionale.
Të shpallësh një godinë “Monument Kulture” nuk mjafton. Statusi mbrojtës duhet të shoqërohet me mirëmbajtje, restaurim dhe kontroll të vazhdueshëm. Përndryshe, mbrojtja mbetet vetëm në letër, ndërsa ndërtesa humbet çdo ditë nga një pjesë të vlerave të saj.
Çdo objekt historik që shembet nuk është thjesht një ndërtesë më pak. Është një dëshmi e së kaluarës që nuk mund të rikthehet më. Një fasadë, një çati, një element arkitektonik apo një shtëpi karakteristike e humbur nuk mund të zëvendësohet lehtësisht me një ndërtesë të re.
Në një kohë kur Shkodra synon të zhvillojë turizmin dhe të promovojë vlerat e saj kulturore, është kontradiktore që një pjesë e kësaj pasurie të lihet të degradojë. Ajo që e bën qytetin tërheqës janë pikërisht historia, arkitektura dhe identiteti i tij.
Përballë kësaj situate, përgjegjësia nuk mund t’u lihet vetëm pronarëve apo qytetarëve. Institucionet që kanë për detyrë mbrojtjen e trashëgimisë kulturore duhet të marrin masa konkrete për objektet që janë në rrezik.
Sepse kur një monument shembet, nuk humbet vetëm një godinë. Humbet një pjesë e kujtesës së Shkodrës. Dhe nëse ndërhyrja shtyhet vazhdimisht, mund të vijë një moment kur restaurimi nuk do të jetë më i mundur.
Trashëgimia nuk mbrohet me deklarata, por me veprime. Për Shkodrën, koha për të ndërhyrë është tani.
Burimi: Monuments of Albania
