Këngëtarja iraniane Parastoo Ahmadi dhe tetë anëtarë të ekipit të saj artistik dhe teknik raportohet se janë dënuar me 74 goditje me kamzhik secili, pas një koncerti të transmetuar drejtpërdrejt në YouTube në vitin 2024, ku artistja performoi pa hixhab.
Sipas dokumenteve gjyqësore të publikuara nga organizata të të drejtave të njeriut dhe avokatë që kanë shqyrtuar çështjen, Gjykata Penale e provincës Qom ka vendosur gjithashtu një ndalim dyvjeçar për largimin nga Irani dhe një ndalim dyvjeçar për ushtrimin e aktiviteteve artistike ndaj të dënuarve.
Ata janë shpallur fajtorë për akuza që lidhen me “ofendimin e moralit publik” përmes prodhimit dhe publikimit në internet të asaj që autoritetet e cilësojnë si “përmbajtje vulgare dhe imorale”.
Megjithëse autoritetet gjyqësore iraniane nuk e kanë bërë ende publik vendimin zyrtar, organizatat e të drejtave të njeriut e konsiderojnë rastin pjesë të një fushate më të gjerë kundër artistëve që sfidojnë kufizimet kulturore dhe sociale të vendosura nga regjimi.
Në dhjetor 2024, Ahmadi, 29 vjeçe, interpretoi këngën patriotike “Az Khoone Javanane Vatan” (“Nga gjaku i të rinjve të atdheut”) pa mbuluar kokën me hixhab. Performanca e transmetuar drejtpërdrejt u bë virale dhe mblodhi miliona shikime në YouTube.
Menjëherë pas publikimit të videos, artistja dhe disa nga muzikantët u ndaluan përkohësisht nga autoritetet, por më pas u liruan. Më vonë, ndaj tyre u ngritën akuza zyrtare lidhur me publikimin e materialit.
Reagime nga organizatat e të drejtave të njeriut
Bahar Ghandehari, drejtoreshë e avokimit në Qendrën për të Drejtat e Njeriut në Iran me seli në SHBA, deklaroi se dënimi i Ahmadit për faktin se këndoi dhe u shfaq pa hixhab tregon se situata e të drejtave të njeriut në Iran mbetet e pandryshuar.
Sipas saj, ndjekja penale e artistëve bie në kontrast me përpjekjet e autoriteteve iraniane për të përmirësuar imazhin e vendit në arenën ndërkombëtare.
Edhe avokati i të drejtave të njeriut Moein Khazaeli, i lidhur me qendrën ligjore Dadban, argumentoi se vendimi nuk mbështetet në bazë të qartë ligjore.
“Këndimi, interpretimi muzikor dhe prodhimi apo shpërndarja e veprave muzikore nga gratë nuk janë të kriminalizuara sipas ligjit penal iranian. Për rrjedhojë, këto aktivitete nuk mund të konsiderohen në mënyrë të arsyeshme si prodhim apo publikim i përmbajtjes së turpshme”, tha ai.
Khazaeli shtoi se ndëshkimi me kamzhik ngre shqetësime serioze për respektimin e detyrimeve ndërkombëtare të Iranit në lidhje me ndalimin e torturës dhe mbrojtjen e dinjitetit njerëzor.
Mbështetje nga artistët iranianë
Vendimi ka shkaktuar reagime të forta edhe në mesin e artistëve iranianë brenda dhe jashtë vendit.
Aktorja iraniano-britanike Nazanin Boniadi e cilësoi dënimin si dëshmi se aparati represiv i Republikës Islamike vazhdon të funksionojë pavarësisht diskutimeve ndërkombëtare për ndryshime të mundshme politike në Iran.
Ndërkohë, aktorja iraniane Setareh Maleki, e cila jeton në mërgim pas pjesëmarrjes në filmin e nominuar për Oscar “The Seed of the Sacred Fig”, tha se performanca e Ahmadit i riktheu ndjenjën e rezistencës.
“Duke ditur pasojat me të cilat do të përballej, ajo refuzoi të hiqte dorë nga e drejta e saj për të kënduar dhe për t’u dëgjuar. Gratë iraniane nuk ndalen së luftuari kundër tiranisë”, u shpreh Maleki.
Sipas saj, për shumë artistë iranianë që refuzojnë censurën shtetërore, vetë aktiviteti artistik është shndërruar në një formë rezistence të përditshme.
