Dy ligjvënës republikanë i kanë drejtuar një letër Sekretarit të Shtetit Marco Rubio, ku kanë shprehur shqetësimin për gjendjen e demokracisë në Shqipëri, vend anëtar i NATO-s. Në letrën e tyre, të cituar nga Fox News, ata i kërkojnë Departamentit të Shtetit të përdorë autoritetin e vet për të vendosur kufizime vizash ndaj zyrtarëve shqiptarë të përfshirë në korrupsion të theksuar.
Letra drejtuar Rubio-s thekson: “Ne shkruajmë për të shprehur shqetësimin në lidhje me gjendjen e demokracisë dhe sundimin e ligjit në Republikën e Shqipërisë, një aleat i NATO-s dhe kandidat për anëtarësim në Bashkimin Evropian. Shtetet e Bashkuara kanë investuar shumë në reformat e drejtësisë në Shqipëri dhe kanë një interes të fortë për suksesin e tyre. Ngjarjet e fundit sugjerojnë se progresi është i brishtë dhe, në fusha kyçe, në rrezik përmbysjeje”.
Ligjvënësit theksojnë rëndësinë e aplikimit të Seksionit 7031(c) të Aktit të Ndarjeve të Shpronësuara të Departamentit të Shtetit, Operacioneve të Jashtme dhe Programeve të Lidhura. Ky seksion lejon identifikimin publik të zyrtarëve shqiptarë dhe të afërmve të tyre të afërt, nëse ekzistojnë prova të besueshme që lidhen me korrupsion të madh.
Firmëtarët e letrës janë përfaqësuesi Joe Wilson nga Karolina e Jugut dhe Keith Self nga Teksasi, i cili udhëheq Nënkomitetin e Dhomës së Përfaqësuesve për Evropën. Ata kanë kërkuar nga administrata përgjigje për katër pyetje kryesore deri më 5 nëntor.
Përveç kërkesës për rishikimin e zyrtarëve shqiptarë në bazë të këtij autoriteti, dy kongresmenët republikanë janë interesuar edhe për informacion lidhur me asistencën për reformat në drejtësi në Shqipëri, si dhe për bashkëpunimin e ambasadës amerikane në Tiranë me autoritetet lokale për mbrojtjen e gazetarëve dhe protestuesve.
Një fokusi i veçantë i kërkesave të tyre është rasti i ish-zëvendëskryeministres Belinda Balluku, e cila akuzohet për ndërhyrje në proceset e prokurimeve publike për projektet rrugore. Në dhjetor 2025, prokurorët i kërkuan parlamentit të heqë imunitetin e saj për arrestim, por kryeministri Edi Rama e cilësoi këtë kërkesë si antikushtetuese dhe parlamenti nuk i hapi rrugë ndalimit të saj.
Sipas vlerësimit të ligjvënësve, lufta kundër korrupsionit në vend dështon nëse figurat e larta politike mbrojnë zyrtarët që janë nën hetim.
Dhjetëra mijëra vetë kanë dalë në protesta në Shqipëri, duke ndjekur shembullin e Francës dhe shteteve të tjera të Evropës, kundër korrupsionit në pushtet, problemeve në sistemin arsimor, papunësisë dhe mungesës së mundësive. Protestat, të udhëhequra nga studentët dhe qytetarët, synojnë të kërkojnë transparencë, të luftojnë korrupsionin dhe të rivendosin parimet e shtetit të së drejtës dhe demokracisë.
Demonstratat, të filluara në Tiranë dy javë më parë, kanë pasur si kërkesë kryesore dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama. Protestat janë përshkallëzuar shpejt, me dhunë ndaj Ministrisë së Arsimit, ku demonstruesit përdorën kokteje Molotov dhe u përballën ashpër me forcat e rendit.
Objekt i protestave ka qenë gjithashtu selia e Partisë Socialiste në Tiranë, duke bërë që policia e trazirave të mobilizohet për mbrojtjen e ndërtesave shtetërore.
Kryeministri Rama, nga ana e tij, e ka lidhur situatën e krijuar me “duart e huaja që nuk e duan Shqipërinë në Bashkimin Evropian dhe që promovojnë maskat që pretendojnë se përfaqësojnë studentët, por që në fakt, më shumë se studentët, përfaqësojnë vetë krimin e organizuar”.
Rama, megjithëse është përballur me thirrje për dorëheqje, nuk e ka lënë postin, por është shprehur i gatshëm të dialogojë me protestuesit.
Dhuna e fundit në Shqipëri është konsideruar shqetësuese për një vend që synon të përparojë në procesin e integrimit dhe të forcojë demokracinë.
Përfaqësuesi Wilson, në deklaratën e tij për Fox News Digital, u shpreh: “Kongresi është thellësisht i shqetësuar për situatën në Shqipëri, pasi qeveria përdor forcë të tepruar kundër qytetarëve që kërkojnë llogaridhënie dhe institucione të pastra. Korrupsioni dhe trafikimi i drogës i lidhur me qeverinë Rama duhet të kundërshtohen”.
Këto trazira përkojnë me një moment kritik për Shqipërinë, e cila që nga viti 2014 ka statusin e vendit kandidat për në Bashkimin Evropian. Edhe pse progresi në reforma në drejtësi dhe lufta kundër krimit të organizuar janë vlerësuar në raportin e Komisionit Evropian për vitin 2025, akuzat për korrupsion dhe përshkallëzimi i dhunës mbeten pengesë për rrugën drejt anëtarësimit në BE.
Lëvizja studentore në Shqipëri reflekton protesta të ngjashme që kanë ndodhur në Serbi, ku një organizim i tillë, i udhëhequr nga studentët, çoi në rrëzimin e liderit të atëhershëm Aleksandar Vuçiç.
