Numri i vdekjeve në Shqipëri ka shënuar rënie gjatë vitit 2025, megjithatë sëmundjet kardiovaskulare vijojnë të dominojnë ndjeshëm panoramën e shëndetit publik, duke shkaktuar më shumë se gjysmën e të gjitha vdekjeve në vend.
Të dhënat më të fundit të publikuara nga INSTAT tregojnë se gjatë vitit 2025 u regjistruan 21.394 vdekje, ose 3,2% më pak krahasuar me vitin 2024, kur u regjistruan 22.102 raste. Edhe norma bruto e vdekshmërisë shënoi ulje, duke zbritur në 910,5 vdekje për 100 mijë banorë, nga 929,8 një vit më parë.
Mbi 96% e vdekjeve nga shkaqe natyrale
Raporti evidenton se 96,7% e vdekjeve në vend kanë ardhur si pasojë e shkaqeve natyrale, ndërsa aksidentet përbëjnë 2,2% të totalit, duke shënuar një rritje të lehtë krahasuar me vitin 2024.
Nga ana tjetër, vrasjet përfaqësojnë 0,2% të rasteve, ndërsa vetëvrasjet 0,9%, nivele që kanë mbetur të pandryshuara nga një vit më parë.
Sëmundjet e zemrës vazhdojnë të dominojnë
Edhe pse numri total i vdekjeve ka rënë, struktura e shkaqeve mbetet pothuajse e pandryshuar.
Sëmundjet e aparatit të qarkullimit të gjakut përbëjnë 52,9% të të gjitha vdekjeve, duke ruajtur vendin si shkaku kryesor i humbjes së jetës në Shqipëri.
Brenda këtij grupi dominojnë:
42,2% sëmundjet kronike të zemrës;
22,4% sëmundjet ishemike të zemrës;
18,8% sëmundjet e enëve të gjakut të trurit.
Këto shifra konfirmojnë se patologjitë kardiovaskulare mbeten sfida më e madhe për sistemin shëndetësor shqiptar, pavarësisht përmirësimit të treguesve të përgjithshëm të vdekshmërisë.
Tumoret, shkaku i tretë më i madh i vdekjeve
Pas sëmundjeve të zemrës dhe grupit të rasteve të klasifikuara si “simptoma, shenja dhe sëmundje të papërcaktuara mirë”, tumoret renditen si shkaku i tretë kryesor i vdekjeve.
Brenda kësaj kategorie, pjesën më të madhe e zënë:
tumoret malinje të aparatit të tretjes (35,5%);
tumoret e aparatit të frymëmarrjes (23,3%);
tumoret e organeve urogjenitale (14,3%).
Meshkujt preken më shumë nga tumoret
Analiza sipas gjinisë tregon dallime të dukshme.
Tek gratë, sëmundjet e aparatit të qarkullimit të gjakut përbëjnë 54,5% të vdekjeve, ndërsa tek burrat kjo peshë është 51,6%.
Në të kundërt, tumoret rezultojnë më të shpeshta tek meshkujt, duke përfaqësuar 17,5% të vdekjeve, kundrejt 12,8% tek femrat.
Raporti evidenton gjithashtu se vdekjet e lidhura me pleqërinë janë më të zakonshme tek gratë, çka lidhet edhe me jetëgjatësinë më të lartë të tyre.
Të rinjtë humbin jetën kryesisht nga aksidentet dhe traumat
Panorama ndryshon ndjeshëm kur analizohen grupmoshat.
Tek personat 20-44 vjeç, shkaku kryesor i vdekjeve nuk janë sëmundjet kronike, por dëmtimet traumatike dhe helmimet, të cilat zënë 33,3% të rasteve. Sëmundjet e aparatit të qarkullimit renditen të dytat me 30,1%.
Ndërkohë, për grupmoshën 0-19 vjeç, sëmundjet e aparatit të qarkullimit mbeten shkaku kryesor i vdekjes me 28,5%, të ndjekura nga sëmundjet që shfaqen në periudhën rreth lindjes me 22,2%.
Vdekshmëria foshnjore mbetet e qëndrueshme
Gjatë vitit 2025 u regjistruan 106 vdekje foshnjore, katër më pak se një vit më parë.
Megjithatë, norma e vdekshmërisë foshnjore mbeti 4,7 për çdo 1.000 lindje të gjalla, duke mos shënuar ndryshim krahasuar me vitin 2024.
Një panoramë që kërkon politika parandaluese
Të dhënat e INSTAT tregojnë se, ndonëse Shqipëria po regjistron një ulje graduale të numrit të përgjithshëm të vdekjeve, sfida kryesore mbetet lufta kundër sëmundjeve kronike jo të transmetueshme, veçanërisht atyre kardiovaskulare.
Në të njëjtën kohë, pesha e lartë e aksidenteve dhe traumave tek grupmoshat aktive të popullsisë nënvizon nevojën për politika më efektive në sigurinë rrugore, shëndetin në punë dhe parandalimin e faktorëve të rrezikut.
Nëse trendi i uljes së vdekshmërisë do të shoqërohet me investime më të mëdha në parandalim, diagnostikim të hershëm dhe promovimin e stileve të shëndetshme të jetesës, Shqipëria mund të përmirësojë më tej treguesit e shëndetit publik në vitet e ardhshme./ekofin.al
