Kriza e strehimit, rritja e qirave dhe spekulimet me pronat kanë nxitur protesta masive në Spanjë dhe janë kthyer në një nga çështjet kryesore të debatit politik. Kryeministri Pedro Sanchez po përpiqet ta vendosë strehimin në qendër të fushatës zgjedhore, duke shpresuar se kjo çështje do të zbehë presionin që po përballet për shkak të korrupsionit dhe krizës së emigracionit.
Sanchez pritet ta paraqesë opozitën konservatore si pengesën kryesore për zgjidhjen e krizës së banesave, ndërsa synon të fitojë mbështetjen e qytetarëve që po përballen me rritjen e kostove të strehimit. Megjithatë, strategjia e tij është vënë në pikëpyetje nga kritikët, të cilët argumentojnë se kriza është përkeqësuar gjatë viteve të qeverisjes socialiste.
Valeria Raco, zëdhënëse e Unionit të Qiramarrësve Spanjollë, organizata që ka udhëhequr protestat, ka kritikuar ashpër qeverinë. Ajo deklaroi se Sanchez “nuk ka asnjë rekord për t’u mburrur” dhe akuzoi Partinë Socialiste se është shndërruar në “partinë e pronarëve të shtëpive”.
Kriza e banesave në Spanjë i ka rrënjët në periudhën pas krizës financiare të vitit 2008, kur kreditimi hipotekor u tkurr ndjeshëm. Sipas ekspertëve, një pjesë e madhe e kapitalit u zhvendos drejt investimeve në pasuri të paluajtshme, duke nxitur blerjen e banesave si asete investimi.
Midis viteve 2015 dhe 2025, çmimet mesatare të banesave në Spanjë u rritën me rreth 80%, ndërsa qiratë u rritën me 87%. Në të njëjtën periudhë, pagat u rritën vetëm me rreth 30%.
Të rinjtë janë ndër grupet më të prekura. Sipas të dhënave të fundit të Institutit Kombëtar të Statistikave të Spanjës, rreth 69% e spanjollëve të moshës 18 deri në 34 vjeç jetojnë ende me prindërit e tyre.
Rritja e turizmit ka shtuar gjithashtu presionin mbi tregun e banesave. Investitorët janë përqendruar në qytetet e mëdha dhe destinacionet turistike, ndërsa apartamentet afatshkurtra për turistët janë shtuar ndjeshëm gjatë viteve të fundit.
Edhe rritja e popullsisë ka ndikuar në rritjen e kërkesës. Madrid, Barcelona dhe Valencia janë ndër qytetet ku çmimet e banesave dhe qiratë janë rritur ndjeshëm.
Qeveria e Sanchez ka premtuar ndërtimin dhe vënien në dispozicion të rreth 184 mijë banesave publike dhe të përballueshme. Megjithatë, deri në gusht të vitit 2024, vetëm rreth 14 mijë banesa ishin vënë në dispozicion të qytetarëve përmes programeve sociale, ndërsa dhjetëra mijëra të tjera ishin ende në faza të ndryshme zhvillimi.
Edhe portali i ri shtetëror i strehimit, CASA47, u përball me kritika. Në nisje, ai përfshinte vetëm 638 banesa dhe asnjëra nuk ndodhej në Madrid apo Barcelonë, dy nga qytetet ku kriza është më e theksuar.
Protestuesit kërkojnë masa më të ashpra për mbrojtjen e qiramarrësve, përfshirë kontrata më të qëndrueshme, ulje të detyrueshme të qirave, kufizimin e dëbimeve dhe frenimin e blerjeve spekulative të pronave.
Në qendër të protestave është edhe kërkesa për zgjerimin e ndjeshëm të banesave publike, përmes rikthimit në treg të pronave në pronësi të bankave dhe fondeve të investimeve.
Presioni u rrit edhe pas dëbimit të një gruaje 87-vjeçare në Madrid, ngjarje që u shndërrua në simbol të zemërimit të protestuesve ndaj politikave të strehimit.
Sanchez ndërkohë po përpiqet ta përdorë krizën si një çështje qendrore në zgjedhjet e parakohshme. Ai synon të miratojë sërish disa masa për strehimin që janë rrëzuar nga ligjvënësit dhe ta mbajë temën në qendër të debatit politik.
Opozita konservatore e ka cilësuar këtë strategji si një lëvizje cinike për të zhvendosur vëmendjen nga problemet e tjera të qeverisë, veçanërisht akuzat për korrupsion dhe çështjet e emigracionit.
Analistët politikë paralajmërojnë se strategjia e kryeministrit është e rrezikshme. Sanchez drejton një qeveri minoritare, ndërsa përballet me presion politik për shkak të korrupsionit që ka prekur disa prej aleatëve të tij dhe anëtarë të rrethit të tij të ngushtë.
Megjithatë, kryeministri duket i vendosur ta kthejë krizën e strehimit në një betejë mes së majtës dhe së djathtës, duke argumentuar se konservatorët janë pengesë për ndërhyrje më të forta në treg.
Por për protestuesit, zgjedhjet nuk janë zgjidhja e vetme. Valeria Raco ka deklaruar se presioni do të vazhdojë pavarësisht se cila forcë politike do të jetë në pushtet.
“Demokracia dhe pushteti i popullit nuk kufizohen vetëm në një votë çdo katër vjet”, është shprehur ajo, duke paralajmëruar se protestat për strehimin do të vijojnë.
