Qendrat e votimit në Serbi u hapën të dielën për zgjedhjet e parakohshme parlamentare, ku rreth 6,45 milionë votues të regjistruar kanë të drejtë të zgjedhin 250 deputetë të Kuvendit Kombëtar.
Në garë marrin pjesë 18 lista zgjedhore, me mbi 2.400 kandidatë, ndërsa votimi zhvillohet në afro 8.400 qendra votimi në mbarë vendin.
Qendrat e votimit u hapën në orën 07:00 sipas kohës lokale dhe pritet të mbyllen në orën 20:00.
Zgjedhjet po monitorohen nga vëzhgues vendas dhe ndërkombëtarë, përfshirë përfaqësues të Zyrës për Institucione Demokratike dhe të Drejtat e Njeriut të Organizatës për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE/ODIHR), Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Evropës (PACE) dhe Parlamentit Evropian.
Shtetasit serbë që jetojnë jashtë vendit mund të votojnë gjithashtu në 93 qendra votimi në 37 shtete, ndërsa mbi 102 mijë persona janë regjistruar për të votuar nga diaspora.
Katër komuna serbe kanë caktuar edhe 60 qendra shtesë votimi për votuesit e regjistruar në Kosovën fqinje, ku në disa zona jeton një popullsi e konsiderueshme serbe.
Partia në pushtet përballet me rivalë të mbështetur nga studentët
Zgjedhjet zhvillohen pas disa muajsh protestash të udhëhequra nga studentët dhe një krize politike që çoi në dorëheqjen e presidentit Aleksandar Vuçiq në shtator.
Vuçiq synon të rikthehet në qeveri si kryeministër përmes Partisë Përparimtare Serbe (SNS), e cila është në pushtet.
SNS-ja, që ka dominuar skenën politike serbe që nga viti 2012, garon me listën zgjedhore “Aleksandar Vuçiq – Serbia e Bashkuar”.
Ndër rivalët e saj është edhe lista e mbështetur nga studentët, “Lista Studentore – Studentët Fitojnë”, e cila doli nga protestat pas shembjes së një strehe betoni në stacionin hekurudhor të Novi Sadit në nëntor të vitit 2024, ku humbën jetën 16 persona.
Lëvizja studentore ka kërkuar llogaridhënie për tragjedinë, transparencë më të madhe dhe reforma për forcimin e sundimit të ligjit dhe institucioneve publike.
Në garë marrin pjesë gjithashtu Partia Socialiste e Serbisë (SPS), e udhëhequr nga Ivica Daçiq, koalicioni proevropian “Serbia Evropiane” dhe blloku nacionalist “E Djathta Autentike”.
Si ndahen mandatet parlamentare?
Serbia përdor sistemin e përfaqësimit proporcional për zgjedhjen e 250 deputetëve, ndërsa mandatet ndërmjet listave zgjedhore shpërndahen sipas metodës D’Hondt.
Listat zgjedhore në përgjithësi duhet të sigurojnë të paktën 3 për qind të votave për të hyrë në parlament, ndërsa listat që i përfaqësojnë pakicat kombëtare përjashtohen nga ky prag zgjedhor.
Një partie ose koalicioni i nevojiten të paktën 126 mandate për ta siguruar shumicën parlamentare dhe për të formuar qeverinë.
Komisioni Republikan i Zgjedhjeve është përgjegjës për përpilimin dhe shpalljen e rezultateve të përgjithshme të zgjedhjeve, pas marrjes së raporteve nga qendrat e votimit.
Parlamenti i ri duhet të konstituohet brenda 30 ditëve nga publikimi i rezultateve përfundimtare, ndërsa qeveria e re duhet të formohet brenda 90 ditëve nga konstituimi i parlamentit.
Në lojë është drejtimi politik i Serbisë
Zgjedhjet zhvillohen në një kohë përçarjesh lidhur me integrimin evropian të Serbisë, marrëdhëniet me Rusinë dhe Kinën, si dhe mosmarrëveshjen e pazgjidhur me Kosovën fqinje, e cila shpalli pavarësinë në vitin 2008.
Serbia është vend kandidat për anëtarësim në Bashkimin Evropian, por ka ruajtur lidhje të ngushta me Moskën dhe ka refuzuar t’u bashkohet sanksioneve perëndimore kundër Rusisë për shkak të luftës në Ukrainë.
Rezultati i zgjedhjeve do ta përcaktojë përbërjen e parlamentit të ardhshëm dhe partitë që mund të sigurojnë mbështetjen e nevojshme për formimin e qeverisë së re.
Votimi i së dielës shënon zgjedhjet e 15-ta parlamentare në Serbi që nga vendosja e demokracisë shumëpartiake në vitin 1990 dhe zgjedhjet e dhjeta të parakohshme parlamentare.
Zgjedhjet e fundit parlamentare u mbajtën në dhjetor të vitit 2023.
