Derisa javën e kaluar, prindërit që kërkonin informacion mbi autizmin dhe vaksinamat në faqen e Qendrave për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) në SHBA, hasnin disa të vërteta të qarta: studimet nuk kishin arritur të provonin ndonjë lidhje midis vaksinave dhe autizmit, dhe asnjë përbërës i vaksinave nuk ishte identifikuar si shkaktari i këtij problemi.
Megjithatë, ndryshe nga kjo, pas një urdhri nga Sekretari i Shëndetësisë në SHBA, Robert F. Kennedy Jr., një aktivist i njohur kundër vaksinave, faqja e CDC-së tani shpreh një mesazh të ri: “Studimet shkencore nuk e kanë përjashtuar mundësinë që vaksinat e foshnjave të kontribuojnë në zhvillimin e autizmit.”
Departamenti i Shëndetësisë dhe Shërbimeve Njerëzore (HHS) ka sqaruar se ky ndryshim u bë për të “pasqyruar shkencën më të mirë dhe të bazuar në prova.” Megjithatë, ky veprim është kritikuar ashpër nga mjekë, shkencëtarë dhe organizata të angazhuara për mbrojtjen e personave me autizëm, të cilët e konsiderojnë informacionin e ri si të pasaktë dhe të mbështetur në ide të kaluara. “Kërkues mjekësorë në të gjithë botën kanë shpenzuar më shumë se 25 vjet duke studiuar këtë pretendim. Të gjithë kanë arritur në përfundimin e njëjtë: vaksinat nuk lidhen me autizmin,” tha një deklaratë e nënshkruar nga më shumë se 60 organizata, përfshirë Akademinë Amerikane të Pediatrisë, Shoqatën Mjekësore Amerikane dhe Autism Science Foundation.
Çfarë tregojnë studimet për lidhjen midis autizmit dhe vaksinave? Sipas Dr. Sean O’Leary, profesor i pediatrisë dhe sëmundjeve infektive në Universitetin e Kolorados, kërkues të pavarur nga shtatë vende kanë realizuar mbi 40 studime që përfshijnë më shumë se 5.6 milionë njerëz, duke konfirmuar se nuk ka asnjë lidhje midis vaksinave dhe autizmit. Lidhjet e pretenduara janë “rrëzuar shumë herë,” shprehet O’Leary, i cili drejton Komitetin e Sëmundjeve Infektive në Akademinë Amerikane të Pediatrisë. “Kjo temë konsiderohet shkencë e mbyllur.”
Dr. Alycia Halladay, drejtuese shkencore e Autism Science Foundation, theksoi se studimet në vende si Danimarka, Suedia, Finlanda, Izraeli dhe Japonia kanë analizuar grupe të mëdha individësh, duke ndjekur se kush është vaksinuar dhe kush ka marrë diagnostikimin e autizmit. “Të gjitha këto studime kanë treguar se nuk ka asnjë lidhje mes vaksinave dhe autizmit,” tha ajo. “Vaksinat janë faktori mjedisor më i shumë-studiuar në lidhje me autizmin, dhe janë 100% të përjashtuara si shkaktar.”
Në një njoftim të hënën, 30 organizata që përfaqësojnë personat me autizëm dhe çështje të aftësive të kufizuara shprehën shqetësimin se paraqitja e një lidhjeje midis autizmit dhe vaksinave krijon konfuzion tek prindërit. Ato i bënë thirrje CDC-së “të rikthejë faqen në versionin e mëparshëm, të angazhohet në fushata edukimi për vaksinat që theksojnë provat e qarta shkencore se vaksinat nuk shkaktojnë autizëm, dhe të investojë në kërkime që adresojnë nevojat reale të personave autistë dhe familjeve të tyre.”
Si filloi spekulimi për lidhjen midis vaksinave dhe autizmit? Ky mit u bazua në një studim të vitit 1998 nga gastroenterologu britanik Andrew Wakefield, i cili pretendoi se vaksina MMR (kundër fruthit, shytave dhe rubeolës) shkaktonte autizëm. Por ky studim përmbante defekte të rënda: kishte vetëm rreth një duzinë fëmijësh, mungonte një grup kontrolli, kishte konflikte interesi dhe disa të dhëna ishin të fabrikueshme. Edhe pse Wakefield vazhdon ta mbrojë atë punë, artikulli u tërhoq në vitin 2010 dhe licenca e tij mjekësore u anullua.
Shumë prindër kërkonin një shpjegim për arsyen e autizmit te fëmijët e tyre, shpesh në kërkim të dikujt për të fajësuar, tha Halladay — dhe vaksinat u bënë një shënjestër e lehtë. “Vaksinimi nuk është një procedurë e këndshme: fëmija qan, procesi është i pakëndshëm. Nëse prindërit mendojnë se mund të bëjnë diçka për të parandaluar autizmin, dhe njëkohësisht të shmangin vizitat, ata ndihen të tunduar ta besojnë. Kjo i shfrytëzon frikët e prindërve.”
Pasi ishte publikuar studimi i Wakefield, u realizuan shumë kërkime në mbarë botën për të verifikuar nëse pretendimi ishte i saktë. Megjithatë, asnjë nga rezultatet nuk e mbështeti atë. “Edhe pse artikulli u tërhoq, dëmi kishte ndodhur,” tha Halladay. “Pretendimi kishte marrë jetë.”
Çfarë shkakton autizmin? Shkalla e diagnosikimit të autizmit te fëmijët në SHBA vazhdon të rritet, një tendencë që lidhet kryesisht me përmirësimin e vlerësimit dhe rritjen e ndërgjegjësimit. Në vitin 2022, rreth 1 në 31 fëmijë merrnin diagnozë të autizmit deri në moshën 8 vjeç, në krahasim me 1 në 36 në vitin 2020.
Autizmi paraqet një kompleksitet të madh dhe përfshin një spekter të gjerë sjelljesh dhe aftësish — nga individë që jetojnë të pavarur deri te ata që kërkojnë kujdes të vazhdueshëm. Prandaj, nuk mund të ketë një shkak të vetëm.
Autizmi ka një bazë të fortë gjenetike: më shumë se 250 gjene janë lidhur me të. Në rreth 15% deri në 20% të rasteve mund të identifikohet një gjen i vetëm, ndërsa në raste të tjera ndodhin disa mutacione që bashkëveprojnë. Këto gjene aktivizohen kryesisht gjatë zhvillimit të trurit gjatë shtatzënisë dhe ndikojnë në mënyrën e komunikimit ndërmjet qelizave nervore.
Faktorë të tjerë mjedisorë gjatë shtatzënisë, si infeksionet, ethet e gjata, lindja e parakohshme, mosha më e madhe e prindërve ose çrregullimet metabolike (si diabeti gestacional) mund të rrisin rrezikun e diagnozës së autizmit. Halladay thekson se kjo është një arsye më shumë që gratë shtatzëna të vaksinohen, sepse sëmundjet që parandalohen me vaksina janë shumë më të rënda sesa çdo reagim i mundshëm nga vaksina.
