Ka raste kur një histori politike nuk ka nevojë për shumë shpjegime. Mjafton të vendosësh përballë njëra-tjetrës fjalët e djeshme dhe veprimet e sotme.
Në qershor të vitit 2024, kur Tonin Gjuraj u zgjodh rektor i Universitetit të Shkodrës “Luigj Gurakuqi”, kryetari i Bashkisë Shkodër, Benet Beci, e përshëndeti publikisht zgjedhjen e tij. Beci deklaronte se Universiteti po niste një rrugë të re dhe se ishte i bindur që institucioni do të bëhej partner i denjë në zhvillimin e Shkodrës.
Më 29 gusht 2024, Beci shkoi në zyrën e rektorit Gjuraj dhe të dy flisnin publikisht për bashkëpunimin Bashki–Universitet. Vetë Universiteti njoftonte se në takim u diskutuan projektet e përbashkëta dhe objektivat strategjike të rektorit.
Edhe më pas, pamja publike ishte e një bashkëpunimi të ngushtë. Në tetor 2024, Beci dhe Gjuraj zhvillonin “kafe pune” për projektet e përbashkëta të Bashkisë dhe Universitetit, ndërsa në ceremoninë e diplomimit të nëntorit 2024 kryebashkiaku fliste sërish për rëndësinë e bashkëpunimit mes dy institucioneve.
Por politika, siç dihet, nuk gjykohet vetëm nga fotografitë e buzëqeshjeve. Gjykimi i vërtetë nis kur interesat përplasen.
Dhe në Universitetin e Shkodrës përplasja erdhi në vitin 2026. Në qendër të konfliktit u vendos posti i administratorit të Universitetit dhe kandidatura e Mark Mollës.
Më 2 prill 2026, pas një mbledhjeje të gjatë dhe me debate, Bordi i Administrimit e zgjodhi Mark Mollën administrator me 6 vota pro dhe 1 kundër.
Gjuraj reagoi publikisht kundër këtij vendimi. Më 7 prill ai deklaroi se e kundërshtonte emërimin e Mollës dhe ngriti dyshime për ligjshmërinë e procesit, duke e lidhur gjithashtu kundërshtimin me çështjen e integritetit të kandidatit.
Dhe këtu nis pyetja që kërkon përgjigje:
Si mund të kalojë një marrëdhënie nga “Universiteti do të jetë partner i denjë në zhvillimin e Shkodrës” në një konflikt që përfundon me dorëheqjen e rektorit?
Nëse dje rektori ishte partneri i duhur për të ardhmen e Universitetit, çfarë ndryshoi më pas?
Në realitet, kundërshtia e Gjurajt ndaj Mollës nuk ishte thjesht një debat personal. Ishte një përplasje mbi standardin që duhet të ketë një institucion universitar.
Media kanë raportuar prej vitesh se Mark Molla ka pasur dënime të mëparshme penale, ndërsa një raportim i vitit 2019 publikoi edhe dëshminë e penalitetit, duke raportuar dënime për përvetësim prone, shpërdorim detyre dhe falsifikim dokumenti zyrtar. Ky është një fakt që nuk mund të anashkalohet në një debat mbi standardet e një universiteti.
Dhe pikërisht këtu qëndron edhe thelbi i qëndrimit të Gjurajt: ai nuk e trajtoi çështjen si një emërim të zakonshëm administrativ. Ai deklaroi se Universiteti nuk duhet të shërbejë si “vend parkimi” dhe se në drejtimin e një institucioni të arsimit të lartë duhet zgjedhur personi i duhur, duke kundërshtuar edhe mënyrën e zhvillimit të procesit.
Pra, përplasja nuk ishte thjesht Gjuraj kundër Mollës.
Ishte një përplasje mbi pyetjen se kush duhet ta përcaktojë standardin e një universiteti: autoriteti akademik apo shumica e një bordi administrimi.
Pas kësaj përplasjeje, më 11 qershor 2026, Tonin Gjuraj dha dorëheqjen e parevokueshme.
Në letrën drejtuar ministres së Arsimit, Gjuraj e lidhi largimin me përplasjet me Bordin e Administrimit dhe me vendimmarrje që, sipas tij, cenonin autonominë universitare. Ai kundërshtoi në mënyrë të veçantë edhe vendimin për administratorin e ri.
Kjo është pika ku historia merr një kuptim politik.
Një rektor i zgjedhur me votë nga komuniteti akademik largohet nga detyra, ndërsa administratori për të cilin ai kishte kundërshtime mbetet në institucion.
Në fakt, dokumentet e bëjnë edhe më të qartë kontrastin: në zgjedhjet e vitit 2024, Gjuraj ishte shpallur fitues i garës për rektor me 475 vota të stafit dhe 440 vota të studentëve.
Pra, kemi një mandat që buronte nga vota universitare dhe një përplasje që përfundoi me largimin e atij që e mbante këtë mandat.
Megjithatë, pyetja politike mbetet.
Benet Beci e përshëndeti Gjurajn kur ai u zgjodh rektor. E quajti Universitetin partner të Bashkisë. E takoi publikisht. Folën për projekte të përbashkëta. Dhe për një kohë, gjithçka dukej sikur funksiononte.
Pastaj, kur në skenë doli çështja e administratorit, marrëdhënia u kthye në një përplasje institucionale dhe një rektor që dikur paraqitej si partner i rëndësishëm i Bashkisë përfundon duke u larguar nga detyra pas një konflikti të fortë rreth administrimit të Universitetit.
Dhe pikërisht këtu lind perceptimi se besa politike zgjati vetëm aq sa zgjati përputhja e interesave.
Universiteti “Luigj Gurakuqi” nuk është pronë e kryetarit të Bashkisë, nuk është pronë e ministrit, nuk është pronë e Bordit të Administrimit dhe nuk është pronë e rektorit.
Është një institucion publik.
Prandaj, ajo që ndodhi me Gjurajn duhet të shërbejë si një alarm shumë më i madh se një konflikt mes individësh.
Nëse një rektor i zgjedhur nga komuniteti akademik mund të largohet pasi hyn në konflikt me strukturën administrative të universitetit, atëherë problemi nuk është vetëm Tonin Gjuraj.
Problemi është autonomia universitare.
Dhe nëse një administrator mund të bëhet më i fortë se autoriteti akademik i zgjedhur me votë, atëherë pyetja që duhet t’i bëhet politikës shqiptare është e thjeshtë:
Kush e drejton universitetin — akademia apo pushteti?
Në politikë ekziston gjithmonë tundimi për ta interpretuar pushtetin sipas formulës së famshme që i atribuohet Makijavelit: se qëllimi justifikon mjetet.
Por një universitet nuk mund të drejtohet me këtë logjikë.
Nëse qëllimi është kontrolli institucional, atëherë çdo mjet mund të justifikohet. Nëse qëllimi është të vendosësh njerëzit e tu, atëherë edhe autonomia mund të bëhet pengesë. Nëse qëllimi është pushteti, atëherë edhe një mandat i dhënë nga akademikët mund të shihet si diçka që duhet kapërcyer.
Por një universitet nuk është bashki. Nuk është ndërmarrje politike. Nuk është zyrë partie.
Është vendi ku duhet të fitojë argumenti mbi pazarin, integriteti mbi interesin dhe ligji mbi vullnetin e momentit.
Dhe historia e Tonin Gjurajt në Universitetin e Shkodrës tashmë ka mbetur si një pyetje e madhe për Shkodrën:
A ishte ai rektor i mbështetur për të ringritur Universitetin, apo thjesht rektori i duhur deri në momentin kur nuk pranoi të ecte në drejtimin që kërkonte pushteti?
Kjo është pyetja që duhet të marrë përgjigje, dhe për këtë Benet Beci nuk mund të fshihet si struc.
